Meerdere medicijnen, één doel: Veilig omgaan met medicatie op hogere leeftijd
Waarom medicijngebruik bij ouderen extra aandacht verdient
Naarmate we ouder worden, verandert ons lichaam op manieren die direct van invloed zijn op hoe medicijnen worden opgenomen, verwerkt en uitgescheiden. De nieren functioneren minder efficiënt, de lever bouwt geneesmiddelen langzamer af, en het lichaamsvet neemt toe terwijl de hoeveelheid vocht in het lichaam daalt. Dit alles betekent dat een medicijn bij een 75-jarige heel anders kan werken dan bij een volwassene van 40 — zelfs bij precies dezelfde dosering.
Bovendien gebruiken veel ouderen meerdere geneesmiddelen tegelijk voor uiteenlopende aandoeningen, zoals hoge bloeddruk, diabetes, gewrichtsklachten of slaapproblemen. Dit fenomeen, ook wel polyfarmacie genoemd, wordt gedefinieerd als het gelijktijdig gebruik van vijf of meer geneesmiddelen. In Nederland heeft een aanzienlijk deel van de 65-plussers hiermee te maken. Hoe meer medicijnen er worden gecombineerd, hoe groter de kans op ongewenste wisselwerkingen.
Veelvoorkomende fouten bij medicijngebruik door ouderen
Het gebruik van meerdere medicijnen brengt risico's met zich mee die vaak worden onderschat. Enkele van de meest voorkomende problemen zijn:
Onjuiste timing van inname. Bepaalde medicijnen moeten op een nuchtere maag worden ingenomen, terwijl andere juist bij een maaltijd moeten worden geslikt. Wanneer dit niet correct gebeurt, kan de werking verminderen of kunnen bijwerkingen toenemen.
Zelfmedicatie met vrij verkrijgbare middelen. Veel mensen denken dat middelen zonder recept automatisch veilig zijn in combinatie met hun voorgeschreven medicatie. Dat is helaas niet altijd het geval. Zo kan ibuprofen — een veelgebruikt pijnstiller — problemen geven in combinatie met bloedverdunners of bloeddrukverlagende middelen.
Vergeten of dubbel innemen. Naarmate het aantal medicijnen toeneemt, wordt het moeilijker om het overzicht te bewaren. Vergeten doses of per ongeluk dubbele inname kunnen ernstige gevolgen hebben.
Doorgaan met verouderde medicatie. Geneesmiddelen die jaren geleden zijn voorgeschreven, zijn niet altijd nog passend bij de huidige gezondheidssituatie. Toch worden ze soms jarenlang zonder herbeoordeling voortgezet.
Gevaarlijke combinaties: Waar moet u op letten?
Niet alle wisselwerkingen zijn even ernstig, maar sommige combinaties vereisen bijzondere voorzichtigheid. Enkele voorbeelden:
- Bloedverdunners (zoals acenocoumarol of rivaroxaban) en pijnstillers (zoals aspirine of ibuprofen): Dit kan het risico op bloedingen aanzienlijk verhogen.
- Slaapmiddelen of angstremmers en andere centraal dempende middelen: De combinatie kan leiden tot overmatige sufheid, verwardheid of een verhoogd valrisico.
- Bepaalde antibiotica en hartmedicatie: Sommige antibiotica beïnvloeden de werking van hartritme-regulerende middelen op een gevaarlijke manier.
- Sint-Janskruid (een populair kruidensupplement) en antidepressiva of bloedverdunners: Ook natuurlijke middelen kunnen significante wisselwerkingen veroorzaken.
Het is dan ook essentieel dat u uw apotheker altijd informeert over álle middelen die u gebruikt — inclusief vitamines, supplementen en zelfzorgmedicatie.
Praktische tips voor veilig medicijnbeheer
Een gestructureerde aanpak kan veel problemen voorkomen. Onderstaande adviezen helpen u om het overzicht te bewaren:
Gebruik een medicijndoos of weekdoos. Een weekdoos met vakjes per dag en dagdeel helpt om bij te houden welke medicijnen al zijn ingenomen. Voor mensen die moeite hebben met het zelf vullen van een dergelijke doos, biedt Groninger Apotheek de mogelijkheid van een baxter- of medicijnrol, waarbij de medicijnen per innametijdstip worden verpakt.
Maak een actueel medicijnoverzicht. Schrijf alle geneesmiddelen op die u gebruikt, inclusief de dosering en het tijdstip van inname. Neem dit overzicht mee bij elk bezoek aan de huisarts, specialist of apotheek. Bij Groninger Apotheek kunnen wij u helpen een dergelijk overzicht op te stellen.
Stel vragen bij onduidelijkheid. Begrijpt u de bijsluiter niet volledig, of twijfelt u over de juiste inname? Vraag het gerust aan onze apothekers. Geen vraag is te klein.
Controleer vervaldatums regelmatig. Verlopen medicijnen mogen niet worden gebruikt en moeten op de juiste manier worden afgevoerd. U kunt verouderde medicijnen gratis inleveren bij onze apotheek.
De medicijncheck: Een waardevol gesprek met uw apotheker
Groninger Apotheek biedt een zogenoemde medicatiebeoordeling aan, ook wel medicijncheck genoemd. Dit is een uitgebreid gesprek waarbij een apotheker al uw medicijnen samen met u doorneemt. Tijdens dit gesprek wordt gekeken of:
- Alle medicijnen nog passend zijn bij uw huidige gezondheidssituatie
- Er mogelijk gevaarlijke wisselwerkingen bestaan
- De doseringen nog correct zijn, rekening houdend met uw leeftijd en eventuele nierfunctie
- Er middelen zijn die mogelijk kunnen worden afgebouwd of vervangen
Deze beoordeling vindt bij voorkeur plaats in samenwerking met uw huisarts. Het doel is niet om zomaar medicijnen te schrappen, maar om uw medicatiegebruik zo veilig, effectief en eenvoudig mogelijk te maken.
Wanneer neemt u contact op met de apotheek?
Neem zo snel mogelijk contact op met Groninger Apotheek wanneer:
- U nieuwe klachten ervaart die mogelijk verband houden met uw medicatie, zoals duizeligheid, verwardheid, maagklachten of een onregelmatige hartslag
- U een nieuw geneesmiddel krijgt voorgeschreven en wilt weten of dit veilig is in combinatie met uw huidige medicatie
- U moeite heeft met het innemen van tabletten en wilt weten of er alternatieven zijn, zoals vloeibare of oplosbare vormen
- U mantelzorger bent voor een oudere naaste en vragen heeft over diens medicatiegebruik
Uw gezondheid vraagt om een persoonlijke benadering
Bij Groninger Apotheek staat de mens achter het recept centraal. Wij begrijpen dat medicijngebruik op hogere leeftijd complex kan zijn en dat u behoefte heeft aan duidelijke, betrouwbare informatie. Onze apothekers zijn opgeleid om u te begeleiden bij elke stap — van de eerste vraag tot een volledige medicatiebeoordeling.
Heeft u vragen over uw medicijnen of die van een familielid? Neem gerust contact met ons op of loop binnen bij onze apotheek in Groningen. Wij zijn er voor u.
