Kruidensupplementen en uw medicijnen: Een combinatie die vaker gevaarlijk is dan u denkt

De illusie van 'natuurlijk is veilig'

In Nederland neemt het gebruik van kruidensupplementen gestaag toe. Van drogisterijen tot webwinkels: producten met kurkuma, gember, echinacea of valeriaan zijn overal verkrijgbaar en worden door velen beschouwd als een veilige aanvulling op hun dagelijkse gezondheidsroutine. Het woord 'natuurlijk' wekt een gevoel van onschuld — alsof een product afkomstig uit de natuur per definitie geen schade kan aanrichten.

Die aanname is echter onjuist, en soms ronduit gevaarlijk. Kruidensupplementen bevatten biologisch actieve stoffen die in het lichaam op dezelfde enzymsystemen inwerken als farmaceutische geneesmiddelen. Het gevolg kan zijn dat uw medicijn te snel of te langzaam wordt afgebroken, dat de werkzame stof zich ophoopt in uw bloed, of juist dat de therapeutische werking sterk vermindert. Bij Groninger Apotheek zien wij regelmatig patiënten die zonder overleg supplementen zijn gaan gebruiken en daardoor onverwachte klachten ontwikkelen.

Kurkuma: Meer dan een keukenkruid

Kurkuma — en met name de werkzame stof curcumine — staat bekend om zijn vermeende ontstekingsremmende eigenschappen. Veel mensen gebruiken het in capsulevorm naast hun reguliere medicatie. Wat zij echter niet altijd weten, is dat curcumine de bloedstolling kan beïnvloeden. Wie bloedverdunners gebruikt, zoals acenocoumarol of fenprocoumon, loopt een verhoogd risico op bloedingen wanneer hij of zij tegelijkertijd hoge doses kurkuma inneemt.

Daarnaast remt curcumine bepaalde leverenzymen die verantwoordelijk zijn voor de afbraak van diverse medicijnen. Dit kan leiden tot hogere bloedspiegels van onder andere sommige cholesterolverlagers, antidepressiva en geneesmiddelen bij diabetes. De dosering die uw arts zorgvuldig heeft vastgesteld, klopt dan simpelweg niet meer.

Gember: Populair, maar niet zonder risico

Gember wordt in Nederland veel gebruikt, zowel in de keuken als in supplementvorm. Het wordt aanbevolen bij misselijkheid, spijsverteringsproblemen en zelfs bij reisziekte. Toch verdient ook gember een kritische blik wanneer u medicijnen gebruikt.

Net als kurkuma heeft gember een bloedverdunnend effect. Bij gebruik van anticoagulantia of plaatjesremmers — zoals aspirine of clopidogrel — kan gember de werking versterken en zo het risico op ongewenste bloedingen verhogen. Bovendien kan gember de bloedsuikerspiegel verlagen, wat bij patiënten die insuline of andere antidiabetica gebruiken, kan leiden tot een te lage bloedsuiker, ook wel hypoglykemie genoemd.

Een ander aandachtspunt: gember kan de opname van bepaalde medicijnen in het maag-darmkanaal beïnvloeden. Wie hartmedicatie of schildklierhormonen gebruikt, doet er verstandig aan dit te bespreken met zijn of haar apotheker voordat gembercapsules worden toegevoegd aan het dagelijkse schema.

Echinacea: De populaire verkoudheidsremmer

Echinacea is één van de meest verkochte kruidensupplementen in Nederland, vooral in de herfst en winter. Het wordt gebruikt ter ondersteuning van het immuunsysteem bij verkoudheid en griepachtige klachten. Voor veel mensen lijkt het een logische, veilige keuze. Maar ook hier geldt: de werkzame stoffen in echinacea zijn allesbehalve passief in het lichaam.

Echinacea beïnvloedt het CYP3A4-enzym in de lever, een enzym dat een cruciale rol speelt bij de afbraak van tientallen veelgebruikte geneesmiddelen. Hieronder vallen bepaalde antivirale middelen, immunosuppressiva — die worden voorgeschreven na een orgaantransplantatie of bij auto-immuunziekten — en sommige antischimmelmedicijnen. Wanneer echinacea de werking van dit enzym verstoort, kan de bloedspiegel van deze medicijnen gevaarlijk stijgen of dalen.

Bovendien wordt echinacea afgeraden voor mensen met auto-immuunziekten zoals multiple sclerose, reumatoïde artritis of lupus, omdat het supplement het immuunsysteem stimuleert — wat bij deze aandoeningen juist schadelijk kan zijn.

Andere supplementen die aandacht verdienen

Naast de hierboven genoemde middelen zijn er nog tal van andere kruidensupplementen waarvan de wisselwerkingen serieus genomen moeten worden:

• Knoflook in hoge doses heeft een bloedverdunnend effect en kan de werking van anticoagulantia versterken.
• Ginkgo biloba, populair als geheugenondersteuning, kan eveneens de bloedstolling beïnvloeden en mag niet zomaar worden gecombineerd met bloedverdunners of bepaalde antidepressiva.
• Valeriaan, vaak gebruikt als slaapmiddel, kan de werking van kalmerende middelen en slaapmedicatie versterken, waardoor u overmatig suf of slaperig kunt worden.
• Groene thee-extract, dat in geconcentreerde supplementvorm wordt verkocht, bevat hoge doses catechinen die de leverafbraak van medicijnen kunnen verstoren.

De lijst is lang, en het is onmogelijk voor een patiënt om alle mogelijke interacties zelfstandig bij te houden. Dat is ook niet de bedoeling.

Hoe herkent u een mogelijke wisselwerking?

Wisselwerkingen tussen supplementen en medicijnen zijn niet altijd direct zichtbaar. Soms uit zich dat in vage klachten: meer vermoeidheid dan normaal, een onverklaarbare bloedingsneiging, duizeligheid of juist een afname van het therapeutisch effect van uw medicijn. Denk aan de diabetespatiënt wiens bloedsuiker opeens minder goed onder controle is, of de patiënt met een kunsthartklep wiens INR-waarden schommelen zonder duidelijke reden.

Wanneer u nieuwe klachten ervaart na het starten van een supplement, is het verstandig dit altijd te melden aan uw apotheker of huisarts. Neem bij twijfel ook de verpakking of bijsluiter van het supplement mee naar de apotheek.

Uw apotheker in Groningen: De aangewezen gesprekspartner

Bij Groninger Apotheek beschikken wij over gespecialiseerde kennis op het gebied van geneesmiddeleninteracties, ook wanneer het gaat om kruidensupplementen en voedingssupplementen. Wij hebben toegang tot uitgebreide interactiedatabases en kennen uw volledige medicatieprofiel — iets wat een drogist of webwinkel niet heeft.

Voordat u een nieuw supplement start, raden wij u sterk aan om even langs te komen of ons te bellen. Een kort gesprek kan veel ongemak — en in sommige gevallen ernstige gezondheidsrisico's — voorkomen. U hoeft daarvoor geen afspraak te maken; onze apothekers staan dagelijks voor u klaar.

De combinatie van traditionele kruidengeneeskunde en moderne farmacologie vraagt om zorgvuldigheid. Niet omdat kruidensupplementen per definitie slecht zijn, maar omdat uw veiligheid vraagt om een volledig beeld. En dat beeld heeft u samen met uw apotheker.

Praktische tips voor supplementgebruikers

• Informeer uw apotheker altijd wanneer u een nieuw supplement wilt gaan gebruiken, ook als het 'slechts' een kruidenpreparaat betreft.
• Breng bij elk apotheekbezoek een actueel overzicht mee van alle supplementen, vitaminen en vrij verkrijgbare middelen die u gebruikt.
• Vertrouw niet blind op de informatie op de verpakking; producenten zijn niet verplicht om interacties met medicijnen te vermelden.
• Koop supplementen bij voorkeur bij een erkende apotheek of drogist, en wees kritisch op online aanbod zonder keurmerk.
• Raadpleeg bij twijfel ook uw huisarts, zeker wanneer u chronisch ziek bent of meerdere medicijnen gebruikt.

Uw gezondheid is onze zorg — en bij Groninger Apotheek nemen wij die zorg serieus, ook wanneer het gaat om de supplementen die u zelf kiest.